ዝሓሸ ድቃስ ትደልዩ? እቲ ናይ ሆላንድ ኣገባብ ጸረ-ኣእምሮኣዊ እዩ-ሳይንስ ግን ከም ዝሰርሕ ይዛረብ

<ዓንቀጽ>

እቲ ዘይተጸበናዮ ናይ ሆላንድ ትእዛዝ ንዝሓሸ ድቃስ

ኣብቲ ዘይሕለል ምድላይ ኣፍራይነትን ዝለዓለ ኣፈጻጽማን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድቃስ ቀዳማይ መስዋእቲ እዩ። ቡን ንሰቲ፡ ብድኻም ሓይሊ ንሰቲ፡ ክሳብ ኣብ ዓራት ንፈርስ ህሞት ድማ ኣብ ስክሪናት ንጥምት፡ ኣእምሮና ክጎዪ ጥራይ ኢና ንረኽቦ። ኩሉ ፈቲንናዮ ኢና- ናይ ኣስተንትኖ መተግበሪታት፡ ናይ ጻዕዳ ድምጺ ማሽናት፡ ክቡር ፍራሽ። ምስጢር ዝሓሸ ናይ ለይቲ ዕረፍቲ ኣብ መደቀሲ ክፍሊ እትገብሮ ዘይኮነስ፡ ኣብኡ ቅድሚ ምብጻሕካ ነዊሕ እዋን እትገብሮ እንተኾይኑኸ? ናብቲ ናይ ሆላንድ ኣገባብ ኣቲኻ፡ ንነብስኻ ከተዕርፍ ምግዳድ ዝወሓደ፡ ንመዓልትኻ ንኽትረኽቦ ምውዳብ ዝያዳ ዝዓለመ መንፈስካ ዘሐድስ ጸረ-ኣእምሮኣዊ ኣገባብ ድቃስ እዩ። እዚ ፍልስፍና ኮነ ኢልካ ምንባር፡ መዓልታዊ ህርመትካ ምስ ተፈጥሮኣዊ ድሌታት ኣካላትካ ዘሰማምዕ፡ ነቲ ቀንዲ መትከል ድሕሪ መዋይዝ ዘቃልሕ እዩ፡ ማለት ኣንጻርካ ዘይኮነስ ንዓኻ ዝሰርሑ ስርዓታት ምፍጣር።

ኣገባብ ሆላንድ ብልክዕ እንታይ እዩ?

| ካብኡ ጀሚርካ፡ ንናይ መዓልትኻ ንጥፈታት ጽኑዕን ዘይደራደርን መወዳእታ ነጥቢ ንምትካል ንድሕሪት ትሰርሕ። እዚ ኣብ ዓራት ምእታው ጥራይ ኣይኮነን፤ ብዛዕባ ስራሕን ዕዮ ገዛን መዘናግዒ ዘነቓቕሕን መጽሓፍ ብወግዒ ምዕጻው እዩ። እቲ ኣገባብ ኣብ መንጎ "on" ግዜን "off" ግዜን ንጹር ዶብ፡ ተሪር ደውታ ክትፈጥር የተባብዓካ። እዚ ናይ ኣእምሮ ለውጢ ሓያል እዩ- ንሓንጎልካ እቲ ናይ ስራሕ መዓልቲ ብዘየማትእ መንገዲ ከም ዝተዛዘመ ይነግሮ፣ እዚ ድማ ስርዓተ ነርቭ ነቲ ኣገዳሲ መስርሕ ምጥዋይ ክጅምር የኽእሎ።

እቲ ድሕሪ ምምዳብ ናይ ምቁራጽ ግዜኻ ዘሎ ሳይንስ

እዚ ድሑር ኣገባብ ስለምንታይ እዩ ክሳብ ክንድዚ ጽቡቕ ዝሰርሕ? ኒውሮሳይንስን ስነ-ልቦናን መልሲ ይህቡ። ሓንጎልና ቀለልቲ ናይ ምውላዕ/ምጥፋእ መቐየሪታት ኣይኮኑን፤ ናይ ምስግጋር እዋናት ይጠልቡ። ካብ ውጥረት ዝመልኦ ናይ ስራሕ ዕማም ወይ ንውጥረት ዝመልኦ መደብ ቲቪ ብቐጥታ ናብ ዓራት ምስ እትዘልል፡ ኣእምሮኻ ገና ብናይ ኣእምሮ ንጥፈታትን ኮርቲሶልን (እቲ ናይ ጸቕጢ ሆርሞን) ይሕንበብ። ኣገባብ ሆላንድ ኣብ ወሳኒ መከላኸሊ ዞባ እዩ ዝሃንጽ። ጽኑዕ "ናይ ምቁራጽ ግዜ" ብምቕማጥ፡ ብንቕሓት ነቲ መስርሕ ንፋስ-ምቁራጽ ትጅምሮ። እዚ ውፉይ ግዜ እዚ ሓንጎልካ ነቲ ናይታ መዓልቲ ፍጻመታት ከሰላስሎ፡ ደረጃ ጸቕጢ ከጉድልን ነቲ ንዑደት ድቃስን ምንቃሕን ዝቆጻጸር ሆርሞን ሜላቶኒን ከፍሪ ክጅምርን የኽእሎ። ብመሰረቱ፡ ንኣካላትካ ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ማርሻ ንምቕያር ዘድልዮ ግዜ ትህቦ ኣለኻ፡ ኣብ ክንዲ ንሱ ከቕርቦ ዘይክእል ቅልጡፍ ምዕጻው ምሕታት።

<ብሎክኮት> ዝብል ጽሑፍ ኣሎ። "እቲ ዝበለጸ ኣድማዒ መንገዲ ምሕዳስ ድቃስ ንምርካብ፡ ካብቲ ናይታ መዓልቲ ጠለባት ብንቕሓት ምፍላይ እዩ። ስርዓታዊ መወዳእታ ነጥቢ ንመጀመርታ ሓንጎል ድሕነት ምልክት ይህብ፡ እዚ ድማ ስርዓተ ነርቭ ካብ ሲምፓቲክ (ምቅላስ-ወይ-ምህዳም) ናብ ፓራሲምፓቲክ (ዕረፍትን ምሕቃቕን) ዓብላልነት ክሰጋገር የኽእሎ።" ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

ናይ ገዛእ ርእስኻ ናይ ሆላንድ ኣገባብ ምትግባር

ነዚ ኣገባብ ምቕባል ኣብ ኣተሓሳስባ ምቕያርን ገለ ግብራዊ ስጉምትታትን የድሊ። እቲ ዕላማ ኣእምሮኻን ኣካላትካን ክጽግዖ ዝኽእል ክትግምቶ እትኽእል ናይ ምሸት ልምዲ ምፍጣር እዩ። ዘይተኣሳሰርን ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦን መወዳእታ መዓልትኻ ናብ ዘይተኣሳሰርን ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦን ፈተነ ድቃስ ይመርሓካ። ከምቲ ሓደ ቢዝነስ ንጹር ናይ ምዕጻው ኣገባብ ዘድልዮ፡ መዓልትኻ’ውን የድልያ።

ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።
• ናይ ምንቃሕ ግዜኻ ምረጽ፦ ክውንነታዊ ኩን። እዚ ግዜ ሕጂ ዋላ ኣብ ሰሙን ዕረፍቲ ውን ንሰርካድያን ህርመትካ ንምርግጋእ ውሱን እዩ።
• "ናይ መዓልቲ መወዳእታ" ሰዓትካ ንምውሳን ንድሕሪት ስራሕ: ሰዓት 6፡30 ቅድሚ ቀትሪ ክትበራበር እንተደሊኻን 8 ሰዓታት ድቃስ እንተድኣ ኣድልዩካን፡ ክሳብ ሰዓት 10፡30 ድሕሪ ቀትሪ ክትድቅስ ዕላማ ክትገብር ይግባእ። ስለዚ ወግዓዊ "ናይ መዓልቲ መወዳእታ" ሰዓትካ 9:00 PM ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ናይ 90 ደቓይቕ ንፋስ ምውራድ ግዜ ይህበካ።
• ንፋስ ምውራድ ስርዓትካ ግለጽ፦ እዛ ናይ መወዳእታ ሰዓት ወይ ክልተ ሰዓት ካብ ስክሪን ነጻን ዘዛንን ክትከውን ኣለዋ። ኣካላዊ መጽሓፍ ምንባብ፡ ልኡም ምዝርጋሕ፡ ህዱእ ሙዚቃ ምስማዕ፡ ወይ ስቕ ዝበለ ዕላል ምግባር ሕሰብ።
• ዶብ ምሕላው፡ እዚ እቲ ኣዝዩ ወሳኒ ስጉምቲ እዩ። "ናይ መዓልቲ መወዳእታ" ግዜኻ ምስ በጽሐ ደው በል። "ተወሳኺ ሓደ ኢመይል" የለን። ኣይፋልን "እዚ ክፋል ጥራይ ምውዳእ"። እዚ ዘይድርድር እዩ።

ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

ዝሓሸ ድቃስ ብዝሓሸ ስርዓታት

ኣገባብ ሆላንድ ኣብ መወዳእታ ንጽቡቕ ሂወት ዘላቒ ስርዓት ምህናጽ እዩ። ጽሬት ዘለዎ ድቃስ ዝተነጸለ ፍጻመ ዘይኮነስ ቀጥታዊ ውጽኢት ናይቲ ምሉእ መዓልትኻ ብኸመይ ከም እትሃንጾ ምዃኑ ይግንዘብ። እዚ ስሉጥን ጥዑይን ስርዓታት ምፍጣር ዝብል መትከል ኣብ መወይዝ ኣብ ዘሎ ፍልስፍና ማእከላይ እዩ። ልክዕ ከምቲ መዋይዝ ንናይ ንግዲ ህውከት ንምምሕያሽ ሞዱላር ስርዓተ ምምሕዳር ዝህብ፡ እቲ ናይ ሆላንድ ሜላ ድማ ንዕረፍቲ ዝግበር ምስግጋር ንምምሕያሽ ውልቃዊ ስርዓተ ምምሕዳር የቕርብ። ነዚ ቀሊል ግን ከኣ ሓያል ማዕቀፍ ብምትግባር፡ ዝሓሸ ድቃስ ክትድቅስ ጥራይ ኣይኮንካን ትፍትን ዘለኻ፤ ንኽልቲኡ ኣፍራይነትን ሕውየትን ዘድልየካ ዘኽብር መዓልታዊ ህርመት ትሃንጽ ኣለኻ፣ እዚ ድማ ናብ ዝያዳ ሚዛናውን ጸዓት ዘለዎን ህይወት ይመርሕ።

ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።

ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት

እቲ ዘይተጸበናዮ ናይ ሆላንድ ትእዛዝ ንዝሓሸ ድቃስ

ኣብቲ ዘይሕለል ምድላይ ኣፍራይነትን ዝለዓለ ኣፈጻጽማን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድቃስ ቀዳማይ መስዋእቲ እዩ። ቡን ንሰቲ፡ ብድኻም ሓይሊ ንሰቲ፡ ክሳብ ኣብ ዓራት ንፈርስ ህሞት ድማ ኣብ ስክሪናት ንጥምት፡ ኣእምሮና ክጎዪ ጥራይ ኢና ንረኽቦ። ኩሉ ፈቲንናዮ ኢና- ናይ ኣስተንትኖ መተግበሪታት፡ ናይ ጻዕዳ ድምጺ ማሽናት፡ ክቡር ፍራሽ። ምስጢር ዝሓሸ ናይ ለይቲ ዕረፍቲ ኣብ መደቀሲ ክፍሊ እትገብሮ ዘይኮነስ፡ ኣብኡ ቅድሚ ምብጻሕካ ነዊሕ እዋን እትገብሮ እንተኾይኑኸ? ናብቲ ናይ ሆላንድ ኣገባብ ኣቲኻ፡ ንነብስኻ ከተዕርፍ ምግዳድ ዝወሓደ፡ ንመዓልትኻ ንኽትረኽቦ ምውዳብ ዝያዳ ዝዓለመ መንፈስካ ዘሐድስ ጸረ-ኣእምሮኣዊ ኣገባብ ድቃስ እዩ። እዚ ፍልስፍና ኮነ ኢልካ ምንባር፡ መዓልታዊ ህርመትካ ምስ ተፈጥሮኣዊ ድሌታት ኣካላትካ ዘሰማምዕ፡ ነቲ ቀንዲ መትከል ድሕሪ መዋይዝ ዘቃልሕ እዩ፡ ማለት ኣንጻርካ ዘይኮነስ ንዓኻ ዝሰርሑ ስርዓታት ምፍጣር።

ኣገባብ ሆላንድ ብልክዕ እንታይ እዩ?

ኣብ ልቡ፡ እቲ ዝሓሸ ድቃስ ዝሕግዝ ኣገባብ ሆላንድ፡ ብመታለሊ መንገዲ ቀሊል እዩ፡ ናይ መወዳእታ ግዜኻ መደብ ግበር እምበር፡ ናይ ምጅማር ሰዓትካ ኣይኮነን። ኣብ ክንዲ ኣብ ፍሉይ ሰዓት (ንበል፡ 10 PM) ንነብስኻ ኣብ ዓራት ኣእቲኻ ድቃስ ክመጽእ ተስፋ ምግባር፡ ኣብ ምንታይ ሰዓት ክትበራበር ከምዘለካ ኣብ ምውሳን ኢኻ ተተኩር። ካብኡ ጀሚርካ፡ ንናይ መዓልትኻ ንጥፈታት ጽኑዕን ዘይደራደርን መወዳእታ ነጥቢ ንምትካል ንድሕሪት ትሰርሕ። እዚ ኣብ ዓራት ምእታው ጥራይ ኣይኮነን፤ ብዛዕባ ስራሕን ዕዮ ገዛን መዘናግዒ ዘነቓቕሕን መጽሓፍ ብወግዒ ምዕጻው እዩ። እቲ ኣገባብ ኣብ መንጎ "on" ግዜን "off" ግዜን ንጹር ዶብ፡ ተሪር ደውታ ክትፈጥር የተባብዓካ። እዚ ናይ ኣእምሮ ለውጢ ሓያል እዩ- ንሓንጎልካ እቲ ናይ ስራሕ መዓልቲ ብዘየማትእ መንገዲ ከም ዝተዛዘመ ይነግሮ፣ እዚ ድማ ስርዓተ ነርቭ ነቲ ኣገዳሲ መስርሕ ምጥዋይ ክጅምር የኽእሎ።

እቲ ድሕሪ ምምዳብ ናይ ምቁራጽ ግዜኻ ዘሎ ሳይንስ

እዚ ድሑር ኣገባብ ስለምንታይ እዩ ክሳብ ክንድዚ ጽቡቕ ዝሰርሕ? ኒውሮሳይንስን ስነ-ልቦናን መልሲ ይህቡ። ሓንጎልና ቀለልቲ ናይ ምውላዕ/ምጥፋእ መቐየሪታት ኣይኮኑን፤ ናይ ምስግጋር እዋናት ይጠልቡ። ካብ ውጥረት ዝመልኦ ናይ ስራሕ ዕማም ወይ ንውጥረት ዝመልኦ መደብ ቲቪ ብቐጥታ ናብ ዓራት ምስ እትዘልል፡ ኣእምሮኻ ገና ብናይ ኣእምሮ ንጥፈታትን ኮርቲሶልን (እቲ ናይ ጸቕጢ ሆርሞን) ይሕንበብ። ኣገባብ ሆላንድ ኣብ ወሳኒ መከላኸሊ ዞባ እዩ ዝሃንጽ። ጽኑዕ "ናይ ምቁራጽ ግዜ" ብምቕማጥ፡ ብንቕሓት ነቲ መስርሕ ንፋስ-ምቁራጽ ትጅምሮ። እዚ ውፉይ ግዜ እዚ ሓንጎልካ ነቲ ናይታ መዓልቲ ፍጻመታት ከሰላስሎ፡ ደረጃ ጸቕጢ ከጉድልን ነቲ ንዑደት ድቃስን ምንቃሕን ዝቆጻጸር ሆርሞን ሜላቶኒን ከፍሪ ክጅምርን የኽእሎ። ብመሰረቱ፡ ንኣካላትካ ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ማርሻ ንምቕያር ዘድልዮ ግዜ ትህቦ ኣለኻ፡ ኣብ ክንዲ ንሱ ከቕርቦ ዘይክእል ቅልጡፍ ምዕጻው ምሕታት።

ናይ ገዛእ ርእስኻ ናይ ሆላንድ ኣገባብ ምትግባር

ነዚ ኣገባብ ምቕባል ኣብ ኣተሓሳስባ ምቕያርን ገለ ግብራዊ ስጉምትታትን የድሊ። እቲ ዕላማ ኣእምሮኻን ኣካላትካን ክጽግዖ ዝኽእል ክትግምቶ እትኽእል ናይ ምሸት ልምዲ ምፍጣር እዩ። ዘይተኣሳሰርን ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦን መወዳእታ መዓልትኻ ናብ ዘይተኣሳሰርን ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦን ፈተነ ድቃስ ይመርሓካ። ከምቲ ሓደ ቢዝነስ ንጹር ናይ ምዕጻው ኣገባብ ዘድልዮ፡ መዓልትኻ’ውን የድልያ።

ዝሓሸ ድቃስ ብዝሓሸ ስርዓታት

ኣገባብ ሆላንድ ኣብ መወዳእታ ንጽቡቕ ሂወት ዘላቒ ስርዓት ምህናጽ እዩ። ጽሬት ዘለዎ ድቃስ ዝተነጸለ ፍጻመ ዘይኮነስ ቀጥታዊ ውጽኢት ናይቲ ምሉእ መዓልትኻ ብኸመይ ከም እትሃንጾ ምዃኑ ይግንዘብ። እዚ ስሉጥን ጥዑይን ስርዓታት ምፍጣር ዝብል መትከል ኣብ መወይዝ ኣብ ዘሎ ፍልስፍና ማእከላይ እዩ። ልክዕ ከምቲ መዋይዝ ንናይ ንግዲ ህውከት ንምምሕያሽ ሞዱላር ስርዓተ ምምሕዳር ዝህብ፡ እቲ ናይ ሆላንድ ሜላ ድማ ንዕረፍቲ ዝግበር ምስግጋር ንምምሕያሽ ውልቃዊ ስርዓተ ምምሕዳር የቕርብ። ነዚ ቀሊል ግን ከኣ ሓያል ማዕቀፍ ብምትግባር፡ ዝሓሸ ድቃስ ክትድቅስ ጥራይ ኣይኮንካን ትፍትን ዘለኻ፤ ንኽልቲኡ ኣፍራይነትን ሕውየትን ዘድልየካ ዘኽብር መዓልታዊ ህርመት ትሃንጽ ኣለኻ፣ እዚ ድማ ናብ ዝያዳ ሚዛናውን ጸዓት ዘለዎን ህይወት ይመርሕ።

ዝብል ጽሑፍ ኣሎ።