Yaadannoowwan harkaan barreesse Galiiloo barreeffama astronomy durii keessatti argaman

Jeequmsa Uumamaa fi Barbaachisummaa Sirna

Yaadannoowwan Galiiloo yoo qoratan, uumama faffaca’uu isaaniitiin ni rukutama. Yaadonni yaaliidhaaf ta’an tarreewwan gurgurtaa cinatti argamu; herregni walxaxaa fuula tokko skeekii sirna pullii waliin qooddata. Jeequmsi kun nama daangaa beekumsaa dhiibu ykn daldala ijaaru kamiyyuu kan baramedha. Kalaqni uumamaan jeequmsa qaba. Yeroo hundumaa qormaanni jiru jeequmsa kalaqaa sana akkamitti gara guddina caaseffama qabuu fi gochaan hojjetamuu danda’utti osoo ibidda jalqabaa hin ukkaamsiin akka geessu ture. Bara Galiilootti, kun dabtaraafi ledgers jechuudha. Har'a meeshaalee caalaatti ulfaataa ta'an kanneen walxaxiinsa qabachuuf qophaa'an qabna.

Mewayz waliin Argannoowwan Ammayyaa Gurmeessuu

Mee yaadi osoo Galileo OS daldalaa moojuularii akka Mewayz fayyadamuu qabaatee. Tajaajilli isaa, shallaggiin isaa fi walsimsiisni isaa waltajjii tokko, kan barbaadamu ta’e tokkotti walitti makamuu danda’a ture. Pirojektiin teleskooppii isaa ijaaruuf hojjetame ramaddii hojii fi yeroo ifa ta’een hoogganamuu danda’a ture. Yaadannoowwan qeeqa inni "Epitome of the Almagest" irratti barreesse, dijiitaalaan yaadannoo, mallattoo, fi battalumatti hojiiwwanii fi xalayaawwan mataa isaa maxxanfaman waliin walqabsiisuu danda'a ture. Mewayz jeequmsa sammuu gara tooftaa walitti hidhameetti jijjiiruuf bu’uura ni kenna.

Akkuma Gaaliiliyoon ilaalcha addunyaa jaarraa hedduuf ture mormuuf daataa astronomical walqabsiise, daldaltoonni ammayyaa suuraa guddaa arguuf daataa gurgurtaa, gabaa, hojii fi yaada maamiltootaa irraa walitti hidhuu qabu. Sirni moojuularii akka Mewayz kanaaf kan hayyamu yoo ta’u, gareewwan yuunivarsiitii hojii mataa isaanii akka ijaaran kan dandeessisu yoo ta’u, odeeffannoon hundi, hammam xiqqaa ta’us, orbiiti isaa argachuun guutummaa isaaf gumaacha. Innis hubannoo qaroo, garuu gargar ciccitaa irraa sirna walitti hidhame uumuudha-akkuma isa Galiiloo mataan isaa qarqara kitaaba durii keessatti walitti qabee ture.

Gaaffilee Irra Deddeebiin Gaafataman

Riqicha Addunyaalee Gidduu: Kan darbee fi kan ammaa walitti hidhu

Addunyaan saayinsii seenaa torban kana elektirikii ta'e, yaadannoo harkaan barreeffame kan Galiiloo Galiiliin barreeffama astronomy jaarraa 15ffaa yeroo dheeraaf dagatame qarqara irratti argamuu isaatiin. Argannoon kun kuusaa mana kitaabaa dhuunfaa Veenishaan keessatti kan argamu yoo ta'u, sammuu abbaa saayinsii ammayyaa kanaa haala nama hawwatutti walitti dhiyeenyaan ilaaluu danda'a. Hayyootaaf, Galiiloo yeroo qabatamaa keessatti akka yaadu dhaga’uu, yaada warraaqsaa dhuma irratti hubannoo keenya waa’ee koosmoos irra deebi’ee bocu waliin wal’aansoo qabuuti. Argannoon kun dhugaa yeroon hin dabarre tokko hubachiisa: boqonnaan gadi fagoon taateewwan tokkicha yeroo muraasa, garuu fiixee yaadannoowwan lakkoofsa hin qabne, fooyya’iinsaa fi walitti dhufeenya odeeffannoo adda addaa gidduu jiruuti.

Marginalia Geenii tokkoo hiikuu

Barreeffamni gaaffii keessa jiru waraabbii "Epitome of the Almagest" kan Johannes Regionmontanus, hojii bu'uuraa astronomy Haaromsaati. Margi isaa keessatti kan dhokfaman yaadannoowwan iskiriiptii amma ogeeyyiin kan Galiiloo ta’uu isaanii mirkaneessaniidha. Yaadannoowwan barreeffama idilee osoo hin taane galmee hayyootaa raw dha. Isaan keessaa:

Jeequmsa Uumamaa fi Barbaachisummaa Sirna

Yaadannoowwan Galiiloo yoo qoratan, uumama faffaca’uu isaaniitiin ni rukutama. Yaadonni yaaliidhaaf ta’an tarreewwan gurgurtaa cinatti argamu; herregni walxaxaa fuula tokko skeekii sirna pullii waliin qooddata. Jeequmsi kun nama daangaa beekumsaa dhiibu ykn daldala ijaaru kamiyyuu kan baramedha. Kalaqni uumamaan jeequmsa qaba. Yeroo hundumaa qormaanni jiru jeequmsa kalaqaa sana akkamitti gara guddina caaseffama qabuu fi gochaan hojjetamuu danda’utti osoo ibidda jalqabaa hin ukkaamsiin akka geessu ture. Bara Galiilootti, kun dabtaraafi ledgers jechuudha. Har'a meeshaalee caalaatti ulfaataa ta'an kanneen walxaxiinsa qabachuuf qophaa'an qabna.

Mewayz waliin Argannoowwan Ammayyaa Gurmeessuu

Mee yaadi osoo Galileo OS daldalaa moojuularii akka Mewayz fayyadamuu qabaatee. Tajaajilli isaa, shallaggiin isaa fi walsimsiisni isaa waltajjii tokko, kan barbaadamu ta’e tokkotti walitti makamuu danda’a ture. Pirojektiin teleskooppii isaa ijaaruuf hojjetame ramaddii hojii fi yeroo ifa ta’een hoogganamuu danda’a ture. Yaadannoowwan qeeqa inni "Epitome of the Almagest" irratti barreesse, dijiitaalaan yaadannoo, mallattoo, fi battalumatti hojiiwwanii fi xalayaawwan mataa isaa maxxanfaman waliin walqabsiisuu danda'a ture. Mewayz jeequmsa sammuu gara tooftaa walitti hidhameetti jijjiiruuf bu’uura ni kenna.