Seenaa Gabaabaa Xenopus

"Hubannoon ijoo hojii Gurdon Xenopus irraa argame addaan baafamuun kan hin deebine miti — sagantaa jeneetikii guutuun orgaanizimii tokkoo seelii hunda keessatti koodii ta'ee akka hafu, akka banamu eega. Ilaalchi tokkichi kun qorannoo kloonii fi seelii bu'uuraa ammayyaa hundaaf bu'uura yaad-rimee kaa'e."

Nuwukilarii Gurdon jijjiiruun seelonni ga’eessotaa qajeelfama jeneetikii guutuu orgaanizimii guutuu ijaaruuf barbaachisu akka qaban mirkaneesse. Addunyaa saayinsii hanga bara 2012tti, yeroo Gurdon badhaasa Noobeelii Fiiziyoloojii ykn Qorichaa Shinya Yamanaka waliin qooddatetti hiika kana guutummaatti hin dinqisiifatu ture. Waggoonni shantama yaalii kana beekamtii Noobeelii irraa adda baase — hojiin jijjiiramaa yeroo baayyee sarara yeroo dheeraa irratti akka hojjetu yaadachiisa.

Seenaa Qorannoo Xenopus Keessatti Milkaa’oonni Gurguddoo Maal Fa’a?

Gumaan Xenopus saayinsiidhaaf godhe gosoota hedduu fi waggoota kurnan hedduu kan hammatedha. Armaan gaditti qabxiileen jijjiirama gurguddoo ta’an:

jechuun ni danda’ama
• 1930moota — Qormaata Ulfaa Hogben: Fayyadama qabatamaa jalqabaa Xenopus qoricha namaa keessatti, miira hantuutni mallattoo hormoonii irratti qabu hundeessuun.
• 1962 — Gurdon’s Nuclear Transplantation: Niwukilasii seelii soomaatikii guddina guutuu qajeelchuu akka danda’u agarsiise, tilmaama waa’ee addaan baafamuu seelii garagalche.
• 1971 — Sirna Ibsa mRNA: Oosaayitoonni xeenopus mRNA lilmoodhaan naqame gara pirootiinota hojiitti hiikuun meeshaa cimaa oomisha jiinii qorachuuf gargaaru uumuun isaanii argameera.
• 1990moota — Qorannoo Chaanaalii Ayoonii: Sirni ibsa oosayitii pirootiinota meembraanii, chaanaalii ayoon fi fudhatoota amala adda baasuuf istaandaardii warqee ta’e — kallattiin argannoo qoricha saffisiise.
• 2002 — Seensa Xenopus tropicalis: Ilmi obboleessa obboleessa diploid tetraploid X. laevis kun qorannoo jiinoomiif kan fudhatame jiinoomiin isaa salphaan tartiiba fi too’achuu salphaa waan ta’eef.
• 2016 — Tartiiba Jiinoomii Guutuu X. laevis: Maxxansi jiinooma X. laevis guutuu Nature keessatti kaartaa bal’aa jeneetiksii guddinaa fi baayoloojii jijjiirama tirannaa kenneera.

Bara Ammayyaa Keessatti Qorannoo Xenopus Eessa Dhaabbata?

Har’as, Xenopus daangaa damee qorannoo hedduu irratti hafeera. Baayoloojii guddinaa keessatti, akkaataa qoochoowwan qaamaa itti hundeeffaman, akkaataa qaamonni itti uumaman, akkasumas akkaataa toorawwan qajeelfama jiinii walxaxiinsa ajaa’ibsiisaa miciree uumuun itti qindeessan ibsuu itti fufeera. Farmaakooloojii keessatti sirni ibsa oosayitii kaadhimamaa wal’aansaa pirootiinota meembraanii haalawwan dhukkuba garaachaa irraa kaasee hanga ariitii onneetti hirmaatan irratti xiyyeeffate sakatta’uuf akka idileetti fayyadama.

Qorattoota pirojektoota walxaxaa, tarkaanfii hedduu qaban gareewwan gurguddoo keessatti bulchaniif, qormaanni jaarmiyaa waan dhaabbati guddachaa jiru kamiyyuu mudatu calaqqisiisa. Waltajjiiwwan akka Mewayz — moojuulota walitti makaman 207 kan fayyadamtoota 138,000 ol tajaajilan — falaasama walfakkaatu qorannoo Xenopus keessatti ukkaamfame calaqqisiisu: sirna amanamaa, baay’ee fayyadamuu danda’u al tokko ijaaruu, fi waggoota dhufaniif aplikeeshiniiwwan bal’aa irratti argannoof humna haa kennu.

Gaaffilee Irra Deddeebiin Gaafataman

Yeroo orgaanizimoonni moodeela haaraan kan akka qurxummii zeebraa jiranitti Xenopus ammallee maaliif fayyadama?

Xenopus fi zebrafish meeshaalee wal-dabalaniidha malee wal dorgoman miti. Hanqaaquun fi miciree Xenopus haalaan guddaa waan ta’eef, microinjection fi baqaqsanii hodhuun manipulation salphaa taasisa. Sirni ibsa oosayitii pirootiinota meembraanii qurxummii zeebraa keessatti walqixa hin qabu. Qurxummiin zeebraa suuraa lubbuu qabuuf jeneetikii tractability fi optical transparency kan dhiyeessu yoo ta'u, Xenopus qorannoo baayookeemikaalaa, ibsa pirootiinii guddaa, fi yaalii micireewwan kalaasikiidhaaf olaanaa ta'ee hafa.

Garaagarummaan Xenopus laevis fi Xenopus tropicalis gidduu jiru maali?

X. laevis allotetraploid dha — tokkoon tokkoon kiroomozoomii kooppii afur qabata, kunis bu’aa taateewwan dacha’uu jiinoomii durii ti. Walxaxiinsi jeneetikii kun jeneetikii xiyyeeffannoodhaan jijjiiruun rakkisaa ta’a. X. tropicalis diploid yoo ta’u, lamaan tokkoof kooppii kiroomozoomii lama kan qabu yoo ta’u, kunis gulaallii jiinii CRISPR irratti hundaa’ee fi iskiriinii jeneetikii fuulduratti baay’ee kan mijatu taasisa. Laaboraatooriiwwan ammayyaa yeroo baayyee jeneetiksiidhaaf X. tropicalis fi hojii baayoloojii seelii fi pirootiinii ibsuuf X. laevis fayyadamu.

Xenopus akkamitti qoricha mRNA irratti hundaa’e akka uumamu gumaache?

Oosaayitoonni Xenopus sirnoota jalqabaa mRNA sinteetikii gara pirootiinota dalagaa qaban seelii lubbuu qabu keessaatti jijjiiramuu akka danda’u agarsiisuuf itti fayyadaman keessaa tokko turan. Qorattoonni sirna kana bara 1970 fi 1980 guutuutti fayyadamuun hiikkaa mRNA gahumsa qabuuf barbaachisummaa amala ibsuuf, bu’uura malaa dizaayinii wal’aansoo mRNA fi talaallii waggoota kurnan booda hojjetaman odeeffannoo kennu kaa’aniiru. Sirni oosayitii mala kenniinsa mirkaneessuu fi itti fayyadama koodoonii fayyadama wal’aansaaf akka gaariitti akka gargaarus gargaareera.

Seenaan Xenopus waan saayinsii obsa qabeessa, fedhii beekumsaatiin geggeeffamu galmaan gahuu akka danda'u ragaadha — orgaanizimii baay'ee fayyadamuu danda'u tokko kan hubannoo miciree, jeneetiksii, farmaakooloojii fi qoricha keessaa gara jaarraa tokkootti banaa. Yoo daldala kee keessatti hawwii yeroo dheeraa walfakkaatu sanaan waan ijaaraa jirta ta’e, Mewayz waltajjii walitti makame isa deeggaru dhiyeessa — moojuulota 207, $19/ji’atti qofa irraa eegalee, galma kee cinatti akka guddatuuf kan qophaa’e. Yaalii bilisaa keessan har'a app.mewayz.com irratti jalqabaa.